De Quiros | Fernando

''Een schilder in jazz''

Toen ik Fernando de Quiros leerde kennen, woonde hij in hartje Madrid aan de Calle Mayor. Het was er klein, amper twee kamertjes, waarvan één helemaal ingepalmd door het atelier van de schilder. Het hele huis ademde verf, terwijl het lawaai van het dag en nacht doordenderende verkeer het geluidsdecor uitmaakte.

Indrukwekkend waren ze wel in dat kleine kamertje, de metershoge, op houten kaders gespannen doeken waarop kleuren en lijnen de confrontatie aangingen. Soms leek het wel een gevecht, wanneer contrastrijke kleuren om aandacht van de toeschouwer schreeuwden, en in lijnen en vlakken in alle richtingen uit mekaar schoten. Verticaal, horizontaal of diagonaal, soms alles tegelijk. Als een explosie. Op andere doeken streefden lijnen en kleuren naar harmonie, zochten ze als het ware beschutting bij mekaar. Schilderijen op zoek naar geborgenheid.

Een indrukwekkende stapel jazz-cd’s tegen de zijmuur van het atelier vertelde veel over de schilder. Wanneer hij schilderde, draaide hij jazzplaten, vertelde hij. Van artiesten zo divers als John Coltrane, Maria João, Charlie Parker, Tete Montoliu, Brad Mehldau of Pat Metheny. Geen wonder dus dat Fernando de Quiros schildert zoals een jazzmuzikant zijn instrument bespeelt. Het ritme geeft structuur aan jazznummers, het houdt ze bij mekaar, en stelt de musici in staat om te improviseren. En al improviserend gaat de muzikant op zoek naar de grenzen van de songs. Hij springt uit de structuur van de nummers, om er even later weer in te springen. En dankzij het ritme kan hij zich dat permitteren. Het maakt dat een goed jazzmuzikant altijd op zijn pootjes terechtkomt.

Zo schildert Fernando de Quiros ook. Vaak grote kleurvlakken geven structuur en diepte aan zijn schilderijen. Geen steriele, monochrome kleurvlakken, zoals bij Yves Klein. Nee, kleur heeft in zijn werk de bijna mystieke betekenis die het ook in het werk van Mark Rothko heeft. Maar daar stopt de Quiros niet. Want die grote kleurvlakken worden nog eens extra benadrukt door ze te laten botsen met lijnen en verfspatten. Om het in jazztermen te zeggen: de kleurvlakken geven het ritme aan, de lijnen en verfspatten de melodie. En ook hier is improvisatie het sleutelwoord. Elk vooraf opgesteld schema wordt ook door de Quiros doorbroken door de energie en de inspiratie van het moment. De schilderijen van de Quiros balanceren daarmee steeds op de grens van picturale harmonie en de meest vrije, ongebonden expressie.

De vergelijking van zijn werk met jazz, is meer dan gratuite beeldspraak. Zes jaar lang was ik programmator van de Warande in Turnhout, het oudste en nog steeds grootste cultuurcentrum van Vlaanderen, het Nederlandstalige deel van België. Ik vroeg Fernando de Quiros of ik enkele van zijn schilderijen mocht gebruiken voor affiches van jazzconcerten die in het Turnhoutse theater zouden plaatsvinden. Hij voelde zich vereerd, en de promotie voor concerten van Chris Potter, Stefano Bollani en Brad Mehldau gebeurde in Turnhout, Antwerpen en omstreken met affiches met daarop schilderijen van de Madrileense schilder.

Toen Brad Mehldau – met Keith Jarrett wellicht de belangrijkste jazzpianist van het moment – de posters zag, toonde hij zich bijzonder tevreden. Hij vond ze mooi, en uiterst geschikt om de muziek die hij probeerde te maken te representeren. Geen wonder dus dat hij in een essay over creativiteit, dat in de zomer van 2008 gepubliceerd werd in het Franse maandblad ‘Jazzman’, schreef: “Wat men er ook over beweert, de jazzmuziek dankt zijn succes aan een improvisatietechniek die gedragen wordt door een perfecte beheersing van de functionele harmonie.”

Indien het in deze passage niet over jazz, maar over het werk van Fernando de Quiros had gehad, dan had hij diens werk wellicht niet beter kunnen samenvatten.

Toon Horsten

 

Toon Horsten is actief als columnist en recensent voor onder meer de Belgische krant De Standaard en het weekblad Knack. Daarnaast is hij artistiek directeur van het Strip Turnhout-festival.

Verlengde openingstijden zaterdag + zondag!

TON: 24/7

TON is in principe 24 uur per dag, 7 dagen per week geopend. U bent op elk moment van de dag, avond of zelfs nacht van harte bij ons welkom. Echter, als u graag onze galerie zou willen bezoeken buiten onze reguliere openingsdagen en -tijdstippen:

- woensdag tot en met zondag van 12.00 - 18.00u (april t/m september)
- elke laatste vrijdag van de maand van 19.00 - 21.00u (avondopenstelling)

dan vragen wij u even contact met ons op te nemen om een afspraak te maken. Mail naar info@galerieton.nl of bel/whatsapp 06 53 84 29 66.

Kunstwerken

  • De Quiros | Fernando

    Diario VI

    // 180 x 180 cm
    €5.500,-
  • De Quiros | Fernando

    Diario II

    // 180 x 180 cm
    €5.500,-
  • De Quiros | Fernando

    Cometa VII

    // 145 x 145 cm
    €3.250,-
  • De Quiros | Fernando

    Cometa VIII

    // 145 x 145 cm
    €3.250,-